ABONELİK SÖZLEŞMELERİ HAKKINDA BİLGİLENDİRME
15 Haziran 20261. Abonelik sözleşmesi nedir?
Abonelik sözleşmesi, tüketicinin belirli bir mal veya hizmetten sürekli veya düzenli aralıklarla yararlanmasını sağlayan sözleşmedir.
2. Hangi mal ve hizmetler abonelik sözleşmesine konu olabilir?
Elektrik, su, doğal gaz, mobil haberleşme, internet, uydu platformu, dijital yayın platformları, gazete ve dergi abonelikleri, çevrim içi eğitimler, video ve müzik hizmetleri, bilgisayar oyunları ve yazılımları, otopark hizmetleri, diyet paketleri ve evcil hayvan mamaları gibi birçok mal ve hizmet abonelik sözleşmesine konu olabilir.
3. Abonelik sözleşmelerine ilişkin hukuki düzenlemeler nelerdir?
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 52’nci maddesinde ve Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği’nde, abonelik sözleşmelerine ilişkin tüketicileri koruyan düzenlemeler yer almaktadır.
Bunun yanı sıra, bazı abonelik türlerine ilişkin sektörel düzenlemeler de bulunmaktadır.
- Elektrik aboneliklerine ilişkin mevzuatı incelemek için tıklayınız.
- Doğal gaz aboneliklerine ilişkin mevzuatı incelemek için tıklayınız.
- Elektronik haberleşme hizmetlerine ilişkin mevzuatı incelemek için tıklayınız.
- Su aboneliklerine ilişkin mevzuatı incelemek için tıklayınız.
4. Abonelik sözleşmesi nasıl kurulur?
Abonelik sözleşmesi, yazılı olarak veya telefon, e-posta, kısa mesaj ve internet gibi uzaktan iletişim araçlarıyla kurulabilir.
5. Tüketici sözleşme ve tarife bilgilerini talep edebilir mi?
Elektrik, su, doğal gaz ve elektronik haberleşme hizmetlerine ilişkin sözleşme, taahhütname ve tarife bilgileri sözleşme süresi boyunca talep edilebilir.
Satıcı veya sağlayıcı, bu bilgi ve belgeleri tüketiciye ücretsiz olarak vermek veya ilgili mevzuatta öngörülen internet veya benzeri yöntemlerle erişime sunmak zorundadır.
6. Taahhütlü abonelik nedir?
Taahhütlü abonelik, tüketicinin taahhütnamede belirlenen süre boyunca aboneliğini sona erdirmemeyi; satıcı veya sağlayıcının ise bunun karşılığında indirim, ek mal veya hizmet ya da başka avantajlar sunmayı üstlendiği aboneliktir.
Taahhütlü abonelik, özellikle mobil haberleşme, internet, uydu platformu ve kablolu televizyon hizmetlerinde yaygındır.
7. Taahhütlü aboneliklerde süre sınırı var mı?
Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği’nde taahhüt süresine ilişkin genel bir sınır bulunmamaktadır. Ancak bazı sektörlerde özel süre sınırlamaları öngörülmüştür.
Örneğin, Elektronik Haberleşme Sektörüne İlişkin Tüketici Hakları Yönetmeliği’ne göre mobil haberleşme, internet, uydu platformu ve kablolu televizyon gibi hizmetlere ilişkin taahhütlü aboneliklerin süresi en fazla 24 aydır.
8.1. Taahhütnamede hangi bilgilerin yer alması zorunludur?
İlgili sektörlerde yapılan taahhütlü aboneliklerde aşağıda yer alan bilgileri içeren taahhütnamenin, yazılı olarak veya kısa mesaj, e-posta, internet, disk, CD, DVD, hafıza kartı ve benzeri kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla tüketiciye verilmesi gerekir:
- Taahhüdün geçerlilik süresi,
- Taahhüt konusu mal veya hizmetin nitelikleri,
- Tüm vergiler dâhil toplam fiyat,
- İndirim yapılan tarifenin taahhüt verilmeden önceki fiyatı,
- Aylık yapılan indirim miktarı,
- Taahhüdün süresinden önce sonlandırılması durumunda tüketicinin elde ettiği faydalara ilişkin geri ödeyeceği bedelin hesaplanma yöntemi.
8.2. Sesli iletişim araçlarıyla taahhüt verilebilir mi?
Evet. Telefon gibi sesli iletişim araçlarıyla taahhüt verilebilir. Bu durumda, taahhütnamede yer alması zorunlu bilgilerin tamamının görüşme sırasında tüketiciye aktarılması gerekir.
8.3. Kısa mesaj ile taahhüt verilebilir mi?
Evet. Kısa mesaj ve benzeri yöntemlerle de taahhüt verilebilir. Bu durumda, mal veya hizmetin tüm vergiler dâhil toplam fiyatı ile taahhüt süresinin tüketiciye bildirilmesi yeterlidir.
8.4. Taahhütname koşullarında değişiklik yapılabilir mi?
Taahhüt süresi boyunca mal veya hizmetin niteliği, içeriği, kapsamı, ücreti ve benzeri sözleşme ve taahhütname koşullarında tüketici aleyhine değişiklik yapılamaz.
9.1. Satıcı veya sağlayıcı, taahhütlü aboneliğini süresi dolmadan sonlandıran tüketiciden bedel talep edebilir mi?
Evet. Satıcı veya sağlayıcı, ilgili mevzuatta düzenlenen bazı durumlar hariç olmak üzere, taahhüt süresi dolmadan aboneliğini sona erdiren tüketiciden, kamuoyunda “cayma bedeli” olarak bilinen bedeli talep edebilir.
9.2. Tüketici taahhütlü aboneliğini bedel ödemeden süresinden önce sonlandırabilir mi?
Tüketici, yerleşim yerinin değişmesi ve hizmetin yeni adreste aynı nitelikte sunulmasının fiilen mümkün olmaması halinde, taahhütlü aboneliğini herhangi bir bedel ödemeden sonlandırabilir.
Ayrıca, elektronik haberleşme sektöründe sunulan internet hizmetlerinde, taahhüt edilen hızın sağlanamaması gibi durumlarda da Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu düzenlemeleri kapsamında tüketicinin taahhütlü aboneliğini, cihaz bedeli hariç, cayma bedeli ödemeden sonlandırması mümkündür.
9.3. Cayma bedeli olarak talep edilebilecek tutar nasıl hesaplanır?
Cayma bedeli hesaplanırken iki ayrı tutar dikkate alınır:
- Tüketiciye sağlanan indirimlerin toplamı.
- Taahhüt süresinin sonuna kadar ödenmesi gereken kalan bedellerin toplamı.
Bu tutarlardan tüketici lehine olan (düşük olan tutar) cayma bedeli olarak talep edilebilir.
Taahhüt kapsamında tüketiciye cihaz, modem, kurulum, aktivasyon veya benzeri ek avantajlar sağlanmışsa bunlara ilişkin ödenmemiş taksit veya bedeller de cayma bedeli hesabına dahil edilebilir.
Örnek hesaplama:
Tüketicinin bir hizmeti 12 aylık taahhüt karşılığında aylık 200 TL indirimle 400 TL’ye kullandığını varsayalım.
Tüketicinin taahhüdünü 4. ayın sonunda sonlandırması halinde:
- Sağlanan toplam indirim: 4 × 200 TL = 800 TL
- Kalan 8 aylık fatura toplamı: 8 × 400 TL = 3.200 TL
Tüketicinin taahhüdünü 9. ayın sonunda sonlandırması halinde:
- Sağlanan toplam indirim: 9 × 200 TL = 1.800 TL
- Kalan 3 aylık fatura toplamı: 3 × 400 TL = 1.200 TLTüketici lehine olan daha düşük tutar 1.200 TL olduğundan, en fazla bu tutar talep edilebilir.
Hayır. Taahhüt süresinin sona ermesi, her durumda abonelik sözleşmesini kendiliğinden sona erdirmez.
Taahhüt sona erse bile abonelik ilişkisi devam edebilir. Abonelik sözleşmesinin feshi için tüketicinin fesih bildirimini yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla satıcı veya sağlayıcıya iletmesi gerekir.
Bu nedenle, aboneliğin ve taahhüdün sona ermesine ilişkin koşulların yer aldığı sözleşme ve taahhütnamenin dikkatlice incelenmesi önemlidir.
11.1. Abonelik sözleşmeleri kapsamında sunulan hizmet hangi durumlarda ayıplı sayılır?
Hizmetin sözleşmede kararlaştırıldığı şekilde sunulmaması, sahip olması gereken özellikleri taşımaması, süresinde başlamaması veya tüketicinin makul olarak beklediği faydayı sağlamaması durumunda ayıplı hizmet söz konusu olur. Reklamlarında veya tanıtımlarında belirtilen özellikleri taşımayan hizmetler de ayıplı hizmet sayılır.
Örneğin, hizmetin kararlaştırılan tarihte başlatılmaması, eksik verilmesi ya da tanıtılandan farklı özellikte olması, taahhüt edilen hız, kalite veya içerikte sunulmaması, kesinti veya erişim sorunu yaşanması ayıplı hizmet kapsamında değerlendirilebilir.
Ayıplı mal ve hizmet hakkında bilgilendirme için tıklayınız.
11.2. Abonelik sözleşmesi kapsamında sunulan hizmetin ayıplı olması durumunda tüketici hangi hakları kullanabilir?
Abonelik sözleşmesi kapsamında sunulan hizmetin ayıplı olması halinde tüketici;
- Hizmetin yeniden görülmesi,
- Hizmet sonucu ortaya çıkan eserin ücretsiz onarımı,
- Ayıp oranında bedelden indirim yapılması,
- Sözleşmeden dönme
Sağlayıcı, tüketicinin seçtiği talebi yerine getirmek ve bu nedenle oluşan masrafları karşılamak zorundadır. Tüketici, ayrıca Türk Borçlar Kanunu hükümleri kapsamında tazminat da talep edebilir.
11.3. Ücretsiz onarım veya hizmetin yeniden görülmesi talebi ne kadar sürede yerine getirilmelidir?
Ücretsiz onarım veya hizmetin yeniden görülmesi talebinin, orantısız güçlükleri beraberinde getirmediği durumlarda, tüketiciye ciddi bir sorun yaşatılmadan ve en fazla 30 iş günü içinde yerine getirilmesi gerekir.
Bu sürenin aşılması halinde tüketici diğer seçimlik haklarını kullanabilir.
11.4. Bedel iadesi ne kadar sürede yapılmalıdır?
Tüketicinin sözleşmeden dönme veya ayıp oranında bedelden indirim haklarını kullanması halinde, ödenen bedelin tamamı veya indirim tutarı derhâl tüketiciye iade edilmelidir.
11.5. Sağlayıcı, tüketicinin talebini yerine getirmezse ne yapılabilir?
Uyuşmazlığın değerine ve her yıl güncellenen parasal sınırlara göre tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine başvurulabilir.
Tüketici hakem heyetleri hakkında bilgilendirme için tıklayınız.
12.1. Abonelik sözleşmeleri kapsamındaki mal hangi durumlarda ayıplı sayılır?
Abonelik sözleşmesi kapsamında tüketiciye teslim edilen malın sözleşmede kararlaştırılan özellikleri taşımaması veya benzer amaçlarla kullanılan mallarda bulunması gereken özelliklere sahip olmaması halinde ayıplı mal söz konusu olur.
Ambalaj, reklam, etiket veya teknik bilgilerde belirtilen özellikleri taşımaması, kullanım amacını karşılamaması ya da eksik veya yanlış bilgilendirme nedeniyle değerinin azalması durumlarında da mal ayıplı sayılır.
Örneğin; abonelik kapsamında teslim edilen malların eksik, hasarlı ya da vadedilen özelliklerden farklı olması durumları ayıplı mal olarak değerlendirilebilir.
12.2. Abonelik sözleşmesi kapsamındaki malın ayıplı olması halinde tüketici hangi hakları kullanabilir?
Abonelik sözleşmesi kapsamında teslim edilen malın ayıplı olması durumunda tüketici;
- Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme,
- Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme,
- Aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme,
- İmkân varsa satılanın ayıpsız bir misli ile değiştirilmesini isteme
12.3. Ücretsiz onarım veya değişim hakkı kime karşı kullanılabilir?
Tüketici, ücretsiz onarım veya ayıpsız misli ile değiştirme haklarını satıcıya, üreticiye veya ithalatçıya karşı kullanabilir. Bu kişiler, tüketicinin talebinin yerine getirilmesinden birlikte sorumludur.
12.4. Ücretsiz onarım veya değişim talebi ne kadar sürede yerine getirilmelidir?
Tüketicinin ücretsiz onarım veya ayıpsız misli ile değişim talebinin en fazla 30 iş günü içinde yerine getirilmesi zorunludur.
Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği’ne ekli listede yer alan mallarda ise ücretsiz onarımın, azami tamir süresi içinde gerçekleştirilmesi gerekir. Bu sürelerin aşılması halinde tüketici diğer seçimlik haklarını kullanabilir.
12.5. Bedel iadesi ne kadar sürede yapılmalıdır?
Tüketicinin sözleşmeden dönme veya ayıp oranında bedelden indirim haklarını kullanması halinde, ödenen bedelin tamamı veya indirim tutarı derhâl tüketiciye iade edilmelidir.
12.6. Satıcı, tüketicinin talebini yerine getirmezse ne yapılabilir?
Uyuşmazlığın değerine ve her yıl güncellenen parasal sınırlara göre tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine başvurulabilir.
Tüketici hakem heyetleri hakkında bilgilendirme için tıklayınız.
13. Faturanın zamanında ödenmemesi durumunda ne kadar gecikme zammı oranı uygulanır?
Elektrik, su, doğal gaz ve elektronik haberleşme sektörlerine ilişkin abonelik sözleşmelerinde faturanın zamanında ödenmemesi durumunda uygulanabilecek gecikme zammı oranı, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 51’inci maddesine göre belirlenen oranı aşamaz.
14. Faturasında yer alan tutarın hatalı olduğunu düşünen tüketici bu faturaya itiraz edebilir mi?
Evet. Tüketici, faturada (ödeme bildiriminde) yer alan tutarın hatalı olduğunu düşünüyorsa faturanın düzenlendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde satıcı veya sağlayıcıya itiraz edebilir.
Satıcı veya sağlayıcı, itirazı en geç 30 gün içinde sonuçlandırmak ve sonucu tüketiciye yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla bildirmek zorundadır.
15. Belirli süreli aboneliklerin tüketicinin talebi veya onayı olmaksızın uzatılması veya yenilenmesi mümkün mü?
Hayır. Belirli süreli abonelik sözleşmeleri ancak sözleşme süresi sona ermeden önce tüketicinin talebi veya onayı alınarak uzatılabilir.
Sözleşme süresi sonunda tüketiciden talep veya onay alınmaksızın mal veya hizmet sunulmaya devam edilmesi halinde, tüketiciden herhangi bir bedel talep edilemez.
16. Elektrik, su, doğal gaz ve elektronik haberleşme hizmetlerinde planlı kesintiler tüketiciye bildirilmek zorunda mı?
Evet. Bakım, onarım, kontrol ve benzeri nedenlerle planlı kesinti yapılacak olması halinde, kesintinin başlangıç ve bitiş tarihlerinin en az 48 saat önceden tüketiciye bildirilmesi gerekir.
Bu bildirim yazılı olarak, kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla veya basın-yayın ve benzeri yollarla yapılabilir.
17. Konusu suç teşkil eden fiiller sonucunda gerçekleştirilen abonelikler için tüketici ne yapabilir?
Tüketici, dolandırıcılık veya benzeri suç teşkil eden fiiller sonucu adına abonelik tesis edildiğini düşünüyorsa 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu hükümleri kapsamında Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunabilir.
18.1. Tüketici abonelik sözleşmesini nasıl feshedebilir?
Fesih talebinin, yazılı olarak veya kısa mesaj, e-posta, internet ve benzeri kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla satıcı veya sağlayıcıya iletilmesi yeterlidir. Gerekli güvenlik önlemlerinin alınması kaydıyla, telefon aracılığıyla da fesih imkânı sağlanabilir.
Abonelik sözleşmesinin feshi için sözleşmenin kurulmasında kullanılan yöntemden daha ağır şartlar öngörülemez. Örneğin, tüketici internet üzerinden kurulan bir aboneliğin feshi için şubeye gitmeye veya noter aracılığıyla işlem yapmaya zorlanamaz.
Satıcı veya sağlayıcı, fesih talebinin kendisine ulaştığı tarihten itibaren en geç 7 gün içinde yerine getirmek zorundadır. Bu süre içinde fesih işleminin yerine getirilmemesi halinde, tüketici hizmetten yararlanmaya devam etmiş olsa bile kendisinden herhangi bir bedel talep edilemez.
18.2. Elektronik haberleşme sektöründe fesih talebi nasıl iletilebilir?
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun düzenlemelerine göre elektronik haberleşme sektöründe tüketiciler fesih taleplerini;
- Yazılı olarak,
- Faks yoluyla,
- Güvenli elektronik imza kullanarak,
- e-Devlet Kapısı üzerinden,
- İşletmecinin çevrim içi işlem merkezi üzerinden,
- Kayıtlı e-posta adresi aracılığıyla,
- Müşteri hizmetleri üzerinden
18.3.Aboneliğini fesheden tüketici bedel iadesi alabilir mi?
Satıcı veya sağlayıcı, fesih tarihinden itibaren 15 gün içinde, tüketicinin önceden ödediği bedelin henüz sunulmayan hizmete veya teslim edilmeyen mala karşılık gelen kısmını ve varsa güvence, depozito veya teminat bedellerini kesinti yapmadan iade etmek zorundadır.
Taahhütlü aboneliklerde, tüketicinin taahhüt süresi dolmadan sözleşmeyi sona erdirmesi halinde, mevzuata uygun olarak hesaplanan cayma bedeli iade tutarından mahsup edilebilir.
19. Faturanın zamanında ödenmemesi nedeniyle hizmeti durdurulan tüketicilerden açma-kapama bedeli alınabilir mi?
6502 sayılı Kanun’da ve Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği’nde açma-kapama bedeline ilişkin özel bir düzenleme bulunmamaktadır. Ancak bazı sektörlere ilişkin özel mevzuatta açma-kapama ve benzeri bedellere ilişkin düzenlemeler yer almaktadır.
**Elektrik sektöründe, Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’ne göre faturanın ödenmemesi, kaçak veya usulsüz elektrik kullanımı gibi durumlarda kesme-bağlama bedeli alınabilir. Ancak fiilen elektriği kesilmeyen tüketiciden bu bedel talep edilemez.
Elektrik aboneliklerine ilişkin mevzuatı incelemek için tıklayınız.
**Doğal gaz sektöründe, Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği’ne göre doğal gazı kesilen tüketiciden sayaç açma-kapama bedeli alınabilir.
Doğal gaz aboneliklerine ilişkin mevzuatı incelemek için tıklayınız.
**Elektronik haberleşme sektöründe ise Elektronik Haberleşme Sektörüne İlişkin Tüketici Hakları Yönetmeliği’ne göre faturanın ödenmemesi halinde hizmet kısıtlanabilir veya durdurulabilir. Açma-kapama ücreti alınacaksa bunun tüketiciye önceden bildirilmesi gerekir. Ayrıca bir takvim yılındaki ilk açma-kapama işleminden ücret alınamaz.
Elektronik haberleşme hizmetlerine ilişkin mevzuatı incelemek için tıklayınız.
**Su ve kanalizasyon hizmetlerinde, faturanın zamanında ödenmemesi nedeniyle hizmeti kesilen tüketicilerden açma-kapama bedeli alınmasına ilişkin uygulamalar ilgili idarelerin mevzuatında düzenlenebilmektedir.
20. Tüketici faturaya ilişkin ayrıntıları talep edebilir mi?
Evet. Satıcı veya sağlayıcı, faturaya ilişkin ayrıntıları internet sitesi üzerinden tüketicinin erişimine sunmak veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla ücretsiz olarak iletmek zorundadır.
Elektronik haberleşme sektöründe ise işletmeciler, tüketicinin talep etmesi halinde ayrıntılı faturayı sunmakla yükümlüdür.
Temel kullanım bilgilerini içeren ayrıntılı fatura için tüketiciden herhangi bir ücret talep edilemez. Ancak mevzuatta belirtilen kapsamı aşan ek ayrıntılar için ücret talep edilebilir.
21. Katma değerli hizmetler nedeniyle faturaya ücret yansıtılabilir mi?
Katma değerli elektronik haberleşme hizmetleri; haber ve spor paketleri, logo, melodi, oyun ve benzeri hizmetlerdir. Bu hizmetlerin içerikleri veya teknik altyapıları bazı durumlarda üçüncü taraf firmalar tarafından sağlanabilmektedir.
Tüketicinin talebi veya onayı doğrultusunda sunulan katma değerli elektronik haberleşme hizmetlerine ilişkin ücretler faturaya yansıtılabilir.
Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği’ne göre GSM operatörleri, katma değerli elektronik haberleşme hizmeti sunan üçüncü taraf firmalarla birlikte bu hizmetlerden sorumludur.
Ayrıca, Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği uyarınca tüketiciye hizmet satın alınmadan önce açık ve anlaşılır şekilde ön bilgilendirme yapılması zorunludur.
22. Elektrik kesintisi veya gerilim dalgalanması nedeniyle oluşan zarar için ne yapılabilir?
Elektrik dağıtım sisteminden kaynaklanan kalite sorunları nedeniyle elektrikli cihazları veya teçhizatı zarar gören tüketiciler, zararın ortaya çıktığı tarihten itibaren 30 gün içinde ilgili dağıtım şirketine başvurabilir.
Başvurunun değerlendirilmesi kapsamında dağıtım şirketi tarafından teknik inceleme ve değerlendirme yapılır. Zararın dağıtım sisteminden kaynaklandığının tespit edilmesi halinde;
- Hasarın onarımı,
- Onarım masrafının karşılanması,
- Hasar gören teçhizatın rayiç bedelinin ödenmesi
Uyuşmazlık yaşanması halinde hasarın değerine ve her yıl güncellenen parasal sınırlara göre tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine başvurulabilir.
23. Abonelik başlangıcında alınan güvence bedeli iade edilebilir mi?
Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği’ne göre satıcı veya sağlayıcı, fesih tarihinden itibaren 15 gün içinde güvence bedelinin güncel tutarını kesinti yapmaksızın tüketiciye iade etmek zorundadır.
Bunun yanı sıra, bazı abonelik türlerine ilişkin özel mevzuatta güvence bedelinin alınması, güncellenmesi ve iadesine ilişkin ayrıntılı düzenlemeler bulunmaktadır.
Elektrik sektöründe, Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’ne göre perakende satış sözleşmesinin sona ermesi veya ön ödemeli sayaca geçilmesi halinde güvence bedeli tüketiciye iade edilir.
Doğal gaz sektöründe ise Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği’ne göre aboneliğin sona ermesi ve tüketicinin borcunun bulunmaması halinde güvence bedeli güncellenmiş değeri üzerinden en geç 15 gün içinde tüketiciye iade edilir.
Su aboneliklerinde, Belediye Su ve Kanalizasyon Hizmetlerinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik’te güvence bedelinin alınmasına ve aboneliğin sona ermesi halinde değerini koruyacak şekilde tüketiciye iade edilmesine ilişkin düzenlemeler yer almaktadır.
24. Abonelik sözleşmesinden kaynaklanan bir borç nedeniyle icra takibi başlatılması halinde tüketici ne yapabilir?
Abonelik sözleşmesinden kaynaklanan bir borç nedeniyle hakkında icra takibi başlatılan tüketicinin, hak kaybına uğramaması için icra müdürlüğünden veya kendisine tebliğ edilen belgelerden takip türünü ve yasal süreleri öğrenerek süresi içinde gerekli işlemleri yapması önem taşımaktadır.
İcra takiplerine ilişkin itiraz ve diğer hukuki yollar 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nda düzenlenmiştir.
25. Abonelik borcuna ilişkin icra takibi kapsamında rahatsız edici arama ve mesajlarla karşılaşılması halinde nereye başvurulabilir?
Abonelik borcunun tahsili amacıyla gerçekleştirilen arama, kısa mesaj veya benzeri iletişimlerin hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa, somut olayın özelliklerine göre Cumhuriyet Başsavcılığına veya Kişisel Verileri Koruma Kurumuna başvurulabilir.
26. Yurt dışında yerleşik satıcı veya sağlayıcılarla kurulan abonelik sözleşmelerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda tüketiciler ne yapabilir?
Yurt dışında yerleşik satıcı veya sağlayıcılarla kurulan abonelik sözleşmelerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda, sağlayıcının faaliyet gösterdiği ülkenin ICPEN (Uluslararası Tüketiciyi Koruma ve Uygulama Ağı) üyesi olması halinde, tüketiciler şikâyetlerini econsumer.gov internet sitesi üzerinden iletebilir.
ICPEN, farklı ülkelerin tüketiciyi korumakla görevli kamu kurumları arasında iş birliği ve koordinasyon sağlamak amacıyla oluşturulan uluslararası bir ağdır.
Bunun yanı sıra, abonelik kapsamında gerçekleştirilen kartlı ödeme işleminin tüketicinin bilgisi veya onayı dışında yapıldığının düşünülmesi halinde, 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu uyarınca kart çıkaran kuruluşa harcama itirazında bulunulabilir.
27. Ticari veya mesleki amaçlarla yapılan abonelik sözleşmeleri 6502 sayılı Kanun kapsamına girer mi?
Hayır. 6502 sayılı Kanun’a göre yalnızca ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişiler tüketici olarak kabul edilmektedir.
Bu nedenle, ticari veya mesleki amaçlarla yapılan abonelik sözleşmeleri 6502 sayılı Kanun’un kapsamı dışında kaldığından Kanun’da yer alan tüketiciyi koruyucu hükümler uygulanmaz.
Bu uyuşmazlıklar hakkında tüketici hakem heyetlerine veya tüketici mahkemelerine başvuru yapılamaz.
Örneğin, bir şirketin faaliyetlerinde kullanmak üzere yaptığı internet, telefon, elektrik veya doğal gaz aboneliğinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine başvurulamaz; görevli mahkemelere başvurulması gerekir.
28.1. Abonelik sözleşmelerine ilişkin reklam, kampanya ve haksız ticari uygulamalara ilişkin şikâyetler nereye yapılabilir?
Abonelik sözleşmelerine ilişkin reklam ve kampanyalara yönelik yanıltıcı reklam veya haksız ticari uygulama iddiaları, 6502 sayılı Kanun ile Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği kapsamında Reklam Kurulu tarafından değerlendirilmektedir.
Örneğin, gerçekte sunulmayan bir indirim vaadinde bulunulması, kampanya koşullarının eksik veya yanıltıcı şekilde açıklanması ya da abonelik ücretine ilişkin yanlış bilgilendirme yapılması gibi hususlar hakkında başvuru yapılabilir.
Başvurular, Reklam Kurulu Modülü üzerinden https://ereklam.gtb.gov.tr/ adresi kullanılarak elektronik ortamda yapılabilmektedir.
28.2. Abonelik sözleşmelerine ilişkin reklam, kampanya ve haksız ticari uygulamalara ilişkin şikâyetlerde hangi bilgi ve belgeler gereklidir?
Abonelik sözleşmelerine ilişkin reklam, kampanya ve tanıtımlarla ilgili şikâyetlerin değerlendirilebilmesi için şikâyete konu reklama ilişkin bilgi ve belgelerin başvuruya eklenmesi gerekmektedir.
Bu kapsamda özellikle;
- Reklamın yer aldığı internet sitesinin tam URL adresi,
- Tarih bilgisinin açıkça görüldüğü reklam görselleri,
- Telefon numarası,
- Uyuşmazlığın yaşandığı tarih ve saat bilgisi,
- Ses kaydı,
- Fatura, satış fişi, sözleşme, ekran görüntüsü ve benzeri belgeler
başvurunun incelenmesi açısından önem taşımaktadır.
29. 6502 sayılı Kanun ve Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği’nde abonelik hizmetlerinin fiyatlarının belirlenmesine ilişkin düzenleme var mı?
Hayır. 6502 sayılı Kanun ve Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği’nde mal veya hizmetlerin fiyatlarının belirlenmesine veya fahiş fiyat uygulamalarına ilişkin özel bir düzenleme bulunmamaktadır.
Ancak taahhütlü aboneliklerde, taahhüt süresi boyunca mal veya hizmetin fiyatında ya da diğer sözleşme ve taahhütname koşullarında tüketici aleyhine değişiklik yapılamaz.
30. Tüketicin bilgisi dışında yapılan şüpheli kartlı ödeme işlemlerine itiraz edilebilir mi?
Abonelik kapsamında gerçekleştirilen kartlı ödeme işleminin tüketicinin bilgisi veya onayı dışında yapıldığının düşünülmesi halinde, 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu uyarınca kart çıkaran kuruluşa harcama itirazında bulunulabilir.
31. Tüketiciler abonelik sözleşmelerine ilişkin şikâyet ve başvurularını hangi kurumlara iletebilir?
Abonelik sözleşmelerine ilişkin uyuşmazlığın niteliğine göre aşağıdaki başvuru yolları kullanılabilir:
https://www.turkiye.gov.tr/tuketici-sikayeti-uygulamasi
Reklam Kurulu (yanıltıcı reklam ve haksız ticari uygulamalar):
https://ereklam.gtb.gov.tr/
BTK Tüketici Şikâyet Sistemi (elektronik haberleşme hizmetleri):
https://tuketicisikayet.btk.gov.tr/
EPDK Tüketici Başvuru Sistemi (elektrik ve doğal gaz hizmetleri):
https://tuketici.epdk.gov.tr/epdk.be/
CİMER (kamu kurumlarına başvuru ve bilgi edinme talepleri):
https://www.cimer.gov.tr/
Rekabet Kurumu (rekabet ihlallerine ilişkin başvurular):
https://www.rekabet.gov.tr/
Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK) (kişisel verilerin korunmasına ilişkin başvurular):
https://www.kvkk.gov.tr/
ICPEN/econsumer.gov (yurt dışında yerleşik sağlayıcılara ilişkin uluslararası tüketici şikâyetleri):
https://www.econsumer.gov/
Su abonelikleri için ilgili belediye veya su ve kanalizasyon idaresinin başvuru kanalları kullanılabilir.